Parohija karlovačka

U Karlovcu se prvi puta spominje pravoslavna kapela 1744. godine. Kao podružnica parohije u Tušiloviću. Prije patenta o vjerskoj toleranciji u Karlovcu je bilo nastanjeno vrlo malo srpskih porodica, ali nakon proglašenja Karlovca slobodnim kraljevskim gradom, nagli ekonomski razvoj grada otvorio je imućnim Srbima vrata. Bogati trgovci pravoslavne vjere odlučiše 1778. godine kupiti zemljište  i sagraditi novu kapelu, uz obavezu da izdržavaju jednog sveštenika. Stoga četri trgovca koji se obavezaše snositi materijalne troškove uputiše molbu Magistratu.  

Crkva Sv. NikoleNekoliko godina kasnije kupljeno je zemljište (1781.) od karlovačkog građanina Ferdinanda Bulića (Pulisch) za 3000 forinti i 12 cekina. Za gradnju crkve je bila upućena molba Komori 12. oktobra 1784. godine. U toj molbi Srbi traže dozvolu gradnje, ali ne prema riješenju Komore koja je zahtjevala da crkva bude bez zvonika i bilo kakvog ukrasa, nego da sagrade crkvu prema priloženom planu da bude ukras gradu Karlovcu. Konačno 3. januara 1785. godine nastojanjem Episkopa Jovana (Jovanovića), Ugarsko namjesničko vijeće izda dozvolu za gradnju crkve. Iste godine blagoslovom Episkopa Jovana (Jovanovića), započinje gradnja crkve, pa je temeljni kamen osvećen 28. aprila 1785. godine. Crkvu je gradio karlovački graditelj Josip Štiler. Crkvu Sv. Nikole, Štiler je izgradio prema svojim nacrtima, držeći se uputstava da zbog liturgijske funkcije ona mora biti izvedena po uzoru na plan i vanjski izgled pravoslavne crkve u Segedinu. Za nepune dvije godine 1787. godine hram je bio dovršen. Crkvu je osvetio Episkop Petar (Jovanović Vidak), 9. marta 1803. godine. Crkva je posvećena Sv. Ocu Nikolaju, jer je i kapela bila posvećena   Sv. Ocu Nikolaju. Ikone je izradio slikar Arsa Todorović 1815. godine. Za gradnju je potrošeno 30.000 forinti a novac su prikupili srpski trgovci iz Karlovca i Trsta i svi članovi Crkvene opštine u Karlovcu. Po svojoj graditeljskoj vrijednosti (kasnobarokni stil) i unutrašnjoj opremljenosti, crkva Sv. Nikole je jedna od najljepših crkava, kao takva bila je uzorom u podizanju drugih pravoslavnih hramova za što je najbolji primjer crkva Sv. Nikole u Rijeci.

Tokom II svjetskog rata, u vrijeme vladavine NDH, Srpska pravoslavna crkva Sv. Nikole bila je devastirana. Iz hrama su odnešeni svi bogoslužbeni predmeti, ali hram nije srušen. Iako opustošen i oskrnavljen, ostao je čitav. Hram je bio pretvoren u magacin opljačkane srpske robe. Nakon rata, hram je ponovo, onoliko koliko je to bilo moguće obnovljen i oslobođen za bogosluženje.

Ruševine crkve Sv. NikoleNažalost, tokom posljednjeg rata, 28. na 29. decembar 1991. godine, hram je miniran i teško oštećen. Ponovo opljačkan, devastiran ali ovaj put, nakon 200 godina, i miniran. Crkvu je ponovo zadesila nesreća 19. juna 1993. godine; uslijed oslabljenja veza sa preostalim dijelom građevine i velike mase prednjeg dijela, pročelje se zajedno sa zvonikom ruši ispred crkve, što je izazvalo rušenje bočnih zidova i svoda prvog polja te krova crkve. U međuvremenu je krov potpuno propao. Tako da su danas od prelijepog hrama ostali samo bočni zidovi sa jednim ostatkom svodne konstrukcije.

ZGRADA  EPARHIJE  I CRKVENE OPŠTINE KARLOVAČKE 

Zgrada EparhijeCrkvena opština karlovačka podigla je svojim sredstvima zgradu 1882. god. na mjestu prijašnje crkvenoopštinske zgrade koja je stradala u požaru. Zgrada je sagrađena u danjašnjoj Radićevoj ulici u stilu kasnog historicizma. Uz nju je dograđeno krilo prema Mažuranićevoj ulici 1905. godine. Za izgradnju nove zgrade bio je najzaslužniji njen dobrotvor, trgovac Danilo Banjanin. Nakon Drugog svjetskog rata dio zgrade bio je nacionaliziran. Iako se Crkva zdušno borila da zadrži zgradu, jer je pored crkvenoopštinskih potreba, zgradu  koristila i eparhija gornjokarlovačka u dio zgrade bili su useljeni novi stanari. Krajem osamdesetih dio zgrade vraćen je crkvi i u prizemlju zgrade preuređen je dio za potrebe muzeja Eparhije gornjokarlovačke. U depou epahije uoči samog rata pohranjni su sakralni predmeti eparhije, opljačkani tokom Drugog svjetskog rata. Nažalost 1991. godine sveštenstvo zajedno sa episkopom Nikanorom ( Bogunovićem ) napušta zgradu eparhije. Tokom rata terorističkim aktom 25. decembra 1993. godine u 4.00 sata kompletan dio zgrade u Mažuranićevoj ulici je miniran i srušen. Prizemlje i prvi sprat u Radićevoj ulici su takođe minirani, ali je dio zgrade ostao neurušen. Krajem 2002. godine pokrenuta je inicijativa za rekonstrukcijom zgrade. Trenutno je u izradi projektna dokumentacija za rekostrukciju zgrade, a do početka njene obnove saniran je dio  zgrade u Mažuranićevoj ulici ( uklonjene ruševine zidova koje su pravile opasnost od urušavanja i pada na ulicu ), kao i privremena sanacija krovišta zagrde.

Koliko je dragocijenosti kao i ahivske građe opljačkano i uništeno u peiodu između 1991 -1993. godine znaće se nakon popisa sačuvanih stvari i popisa arhivske građe.


 NACRTI SABORNOG HRAMA Sv. OCA NIKOLAJA

Ikonostas crkve Sv. Nikole

Ruševine zgrade Eparhije

Ruševine zgrade Eparhije

Ruševine zgrade Eparhije

Ruševine zgrade Eparhije

Ruševine zgrade Eparhije

Ruševine zgrade Eparhije

Ruševine zgrade Eparhije

Ruševine zgrade Eparhije

Unutrašnjost zgrade Eparhije

Unutrašnjost zgrade Eparhije

Unutrašnjost zgrade Eparhije

Unutrašnjost zgrade Eparhije


 
   

[novosti] [eparhija] [sv.sava gk] [episkop] [istorija] [manastir]
[
publikacije] [adresar] [riznica] [apel] [linkovi]

Ћирилица

Copyright © 2003 Gornjokarlovačka Eparhija.
Designed by SeRGio