„PRAVOSLAVNI NISU DRUGE VERE“
(komentar na članak objavljen Jutarnjem listu 30. 11. 2009 godine)

Pravoslavni nisu druge vere, kaže u svojoj jutarnjoj propovedi Živko Kustić, navodeći kako caridradska i rimska crkva imaju dobre odnose i već godinama zajedno slave svoje osnivače i zaštitnike, braću apostole Andreja i Petra. Dalje se govori o pozitivnom odnosu hrvatskih biskupa prema blaženopočivšem Patrijarhu srpskom Gospodinu Pavlu. Patrijarh je bio izuzetna ličnost besprekornog hrišćanskog ,može se reći svetog života i potpuno je prirodno da ljudi koji i sami dele hrišćanska duhovna iskustva i uverenja to uviđaju bez obzira što pripadaju rimokatoličkoj veri . Niko od crkvenih ljudi, bilo koje crkve, nije ostao ravnodušan prema zaista velikoj i retkoj patrijarhovoj duhovnosti, čak su to potvrđivali pripadnici i predstavnici nehrišćanskih vera.

Poznato je da je Drugi vatikanski koncil pokazao jasnu i nedvosmislenu težnju rimokatoličke crkve da se vrati na temelje koji su postavljeni još u prvim vekovima crkve. Donesene su brojne odluke koje se tiču Liturgije, odnosa Crkve prema svetu inspirisane tadašnjim istorijskim prilikama, i posebno one koje se tiču odnosa prema Pravoslavnoj Crkvi. Koncil je uneo svež dah u odnose prema crkvama i donekle pomerio granice rigidnog i besplodnog konfesionalizma koji je dominirao rimokatoličkom teologijom u ranijem periodu. Ideje koncila su kojekako prihvaćene u redovima nižeg sveštenstva i naroda. Mnoge su od samog početka bile relativno neprihvatljive za šire mase vernika, u zavisnosti od lokalnih prilika. Usavremenoj praksi rimokatoličke crkve, jasno se vidi da koncil nije u mnogome zaživio, osim kada je reč o liturgijskom poretku. Što se tiče ostalih aspekata praktične pobožnosti ovaj uticaj se gubi.

Međukonfesionalni pravoslavno-rimokatolički odnosi su veoma osetljiva tema na ovim prostorima gde su bile još sveže rane II svetskog rata, koji je za pravoslavni živalj doneo krvava stradanja. Zatim se desio i poslednji sukob koji je još samo produbio već ionako bolna iskustva, tako da su koncilske ideje na ekumensku temu bile gotovo beznadežni idealizam kada je reč o ovom prostoru, gde crkve ne samo nisu bile sestrinske nego su se našli razlozi da jedna svesrdno učestvuje u istrebljenju one druge iz svog životnog prostora i to metodama koje su podrazumevale daleko radikalnije postupke od samog prekrštavanja. Nije daleko iza nas vreme kada su pripadnici jedne „sestrinske crkve“ masovno nasilno prekrštavali pripadnike druge.

Danas posle velikog egzodusa Pravoslavnih Srba sa ovih prostora, ono naroda što je preostalo, izloženo je relativno suptilnom pokrštavanju, stvaranjem negativne atmosfere prema svemu što podseća na „sestrinsku“ Pravoslavnu Crkvu i veru. Ovakvom stanju doprinose stavovi rimokatoličkog klira koji se kreću od odbojnih ili otvoreno neprijateljskih, sve do u najboljem slučaju indiferentnih, što se vidi u propovedima koje su neretko upadljivo politički obojene i uglavnom imaju izrazito nacionalistički ton, iako je takav oblik gotovo borbenog etnofiletizma nespojiv sa duhom Crkve Hristove, da ne pominjemo da se ovakve propovedi graniče sa govorom mržnje što ima katastrofalne posledice na planu međunacionalnih odnosa.

Upravo bi rimokatoličko sveštenstvo, budući da pripada najbrojnijoj crkvi u Hrvatskoj trebalo biti prvo koje će intenzivno raditi na tome da se menja svest ljudi o ovom izuzetno osetljivom pitanju. Prave poruke zasnovane na istinskim hrišćanskim vrednostima treba da stignu do običnih vernika, među kojima vlada nepoznavanje,nepoveenje i može se slobodno reći, otvorena odbojnost prema drugima, tj. pravoslavnima. Stav koji je iznesen u „Jutarnjoj propovedi“ nažalost se čuje samo iz visokih teoloških krugova, tako da se stiče utisak da dobre i časne ideje koncila služe danas nakon gotovo pola veka uglavnom u političke svrhe, bez iskrene želje da se nešto promeni u svesti ljudi, a takva promena nam je svima nasušno potrebna da bi se prevazišli eventualni budući problemi kojih u prošlosti nije bilo malo i da bi bitisanje na ovim prostorima bilo lakše za sve nas koji tu živimo.

Potpuno je besmisleno koristiti i uzimati za primer dobre odnose koji danas , hvala Bogu, postoje između Vaseljenske Patrijaršije i rimske crkve i praviti se da je samim tim celi problem rešen. To je samo početak jednog dugog, mukotrpnog i neizvesnog procesa, na još veoma visokom nivou, što nikako ne može biti merilo ovdašnjih prilika.

U Hrvatskoj, ovo je veoma osetljiva tema, koja je izvor mnogih bolnih i teških iskušenja za pravoslavno stanovništvo. Dok se god bude o ovim pitanjima ćutalo, govorilo šapatom ili što je još gore negiralo postojanje problema, neće biti pomaka u rešenju nego ćemo se od njega udaljavati. Na kraju krajeva, nedopustivo je da u XXI veku u zemlji koja je na pragu evropskih integracija postoji tako visok stepen jedne tihe diskriminacije kao što je to slučaj za pravoslavnim srpskim narodom u Hrvatskoj.

Monah Spiridon

 

 
   

[novosti] [eparhija] [sv.sava gk] [episkop] [istorija] [manastir]
[
publikacije] [adresar] [riznica] [apel] [linkovi]

Ћирилица

Copyright © 2003, 2004, 2005 Gornjokarlovačka Eparhija.
Designed by SeRGio